Arthrodira (Greek for "jointed neck") is an order of extinct armored, jawed fishes of the class Placodermi that flourished in the Devonian period before their sudden extinction, surviving for about 50 million years and penetrating most marine ecological niches. Arthrodires were the largest and most diverse of all groups of placoderms.

Description

Arthrodire placoderms are notable for the movable joint between armor surrounding their heads and bodies. Like all placoderms, they lacked distinct teeth; instead, they used the sharpened edges of a bony plate on their jawbone as a biting surface. The eye sockets are covered by a bony ring, which supports the eye, a feature shared by birds and some ichthyosaurs. Early arthrodires, such as the genus Arctolepis, were well-armoured fishes with flattened bodies. The largest member of this group, Dunkleosteus, was a true superpredator of the latest Devonian period, reaching as much as 6 m in length. In contrast, the long-nosed Rolfosteus measured just 15cm. Fossils of Incisoscutum have been found containing unborn fetuses, indicating that arthrodires gave birth to live young.

A common misconception is the arthrodires (along with all other placoderms) were sluggish bottom-dwellers that were outcompeted by more advanced fish. Leading to this misconception is that the arthrodire body plan remained relatively conserved (that is, the majority of arthrodires were bullet- or torpedo-shaped) during the Devonian period, save for increasing in size. However, during their reign, the arthrodires were one of the most diverse and numerically successful, if not the most successful, vertebrate orders of the Devonian, occupying a vast spectrum of roles from apex predator to detritus-nibbling bottom dweller. Despite their success, the arthrodires were one of many groups eliminated by the environmental catastrophes of the Late Devonian extinction, allowing other fish such as sharks to diversify into the vacated ecological niches during the Carboniferous period.[citation needed]

Evolution and extinction of placoderms. The diagram is based on Michael Benton, 2005.

Phylogeny

The order Arthrodira belongs to the class Placodermi, the large group of extinct prehistoric armored fish that is thought to have diverged over 400 million years ago from all sharks and bony fishes (and thus also all subsequent tetrapods, including mammals, birds, reptiles and amphibians). However, recent phylogenetic studies have found Placodermi to be paraphyletic, and rather an evolutionary grade towards Eugnathostomata, the clade grouping that contains sharks, bony fish, and all tetrapods.

Arthrodira was traditionally divided into the paraphyletic Actinolepida, the Phlyctaenii (now also paraphyletic), and the Brachythoraci. Phylogenetic studies have since found two of those groups as paraphyletic, as shown in the cladogram below, from Dupret et al. (2009).

Eurycaraspis incilis Lunaspis broilii Arthrodira Yujiangolepis liujingensis Antarctaspis mcmurdoensis Wuttagoonaspidae Wuttagoonaspis fletcheri Yiminaspis shenme Aethaspis major Aethaspis utahensis Lehmanosteus hyperboreus Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis Actinolepidae Bollandaspis woschmidti Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata Bryantolepis brachycephalus Phlyctaenioidei Phlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatusActinolepidoidei Phlyctaeniina
Eurycaraspis incilis Lunaspis broilii Arthrodira Yujiangolepis liujingensis Antarctaspis mcmurdoensis Wuttagoonaspidae Wuttagoonaspis fletcheri Yiminaspis shenme Aethaspis major Aethaspis utahensis Lehmanosteus hyperboreus Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis Actinolepidae Bollandaspis woschmidti Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata Bryantolepis brachycephalus Phlyctaenioidei Phlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
Eurycaraspis incilis
Lunaspis broilii
ArthrodiraYujiangolepis liujingensis Antarctaspis mcmurdoensis Wuttagoonaspidae Wuttagoonaspis fletcheri Yiminaspis shenme Aethaspis major Aethaspis utahensis Lehmanosteus hyperboreus Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis Actinolepidae Bollandaspis woschmidti Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata Bryantolepis brachycephalus Phlyctaenioidei Phlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
Yujiangolepis liujingensis
Antarctaspis mcmurdoensis Wuttagoonaspidae Wuttagoonaspis fletcheri Yiminaspis shenme Aethaspis major Aethaspis utahensis Lehmanosteus hyperboreus Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis Actinolepidae Bollandaspis woschmidti Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata Bryantolepis brachycephalus Phlyctaenioidei Phlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
Antarctaspis mcmurdoensis
Wuttagoonaspidae Wuttagoonaspis fletcheri Yiminaspis shenme Aethaspis major Aethaspis utahensis Lehmanosteus hyperboreus Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis Actinolepidae Bollandaspis woschmidti Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata Bryantolepis brachycephalus Phlyctaenioidei Phlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
WuttagoonaspidaeWuttagoonaspis fletcheri Yiminaspis shenme
Wuttagoonaspis fletcheri
Yiminaspis shenme
Aethaspis major Aethaspis utahensis Lehmanosteus hyperboreus Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis Actinolepidae Bollandaspis woschmidti Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata Bryantolepis brachycephalus Phlyctaenioidei Phlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
Aethaspis major Aethaspis utahensis
Aethaspis major
Aethaspis utahensis
Lehmanosteus hyperboreus Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis Actinolepidae Bollandaspis woschmidti Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata Bryantolepis brachycephalus Phlyctaenioidei Phlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
Lehmanosteus hyperboreus Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis
Lehmanosteus hyperboreus
Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis
Aleosteus eganensis Simblaspis cachensis
Aleosteus eganensis
Simblaspis cachensis
Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis
Kujdanowiaspis buczacziensis Kujdanowiaspis podolica
Kujdanowiaspis buczacziensis
Kujdanowiaspis podolica
Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis
Erikaspis zychi Sigaspis lepidophora
Erikaspis zychi
Sigaspis lepidophora
Eskimaspis heintzi Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis
Eskimaspis heintzi
Baringaspis dineleyi Proaethaspis ohioensis
Baringaspis dineleyi
Proaethaspis ohioensis
Anarthraspis chamberlini Heightingtonaspis anglica Phyllolepida Gavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis
Anarthraspis chamberlini
Heightingtonaspis anglica
PhyllolepidaGavinaspis convergens Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis
Gavinaspis convergens
Austrophyllolepis sp. Cowralepis mclachlani Phyllolepis orvini Placolepis budawangensis
Austrophyllolepis sp.
Cowralepis mclachlani
Phyllolepis orvini
Placolepis budawangensis
Actinolepidae Bollandaspis woschmidti Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata Bryantolepis brachycephalus Phlyctaenioidei Phlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
ActinolepidaeBollandaspis woschmidti Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata
Bollandaspis woschmidti
Actinolepis spinosa Actinolepis magna Actinolepis tuberculata
Actinolepis spinosa
Actinolepis magna Actinolepis tuberculata
Actinolepis magna
Actinolepis tuberculata
Bryantolepis brachycephalus Phlyctaenioidei Phlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
Bryantolepis brachycephalus
PhlyctaenioideiPhlyctaeniidae Pageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
PhlyctaeniidaePageauaspis russelli Phlyctaenius acadicus
Pageauaspis russelli
Phlyctaenius acadicus
Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis Brachythoraci Antineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
Groenlandaspidae Groenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis
GroenlandaspidaeGroenlandaspis antarctica Tiaraspis subilis
Groenlandaspis antarctica
Tiaraspis subilis
Arctaspidae Dicksonosteus arcticus Arctolepidae Arctolepis decipiens Heintzosteus brevis
ArctaspidaeDicksonosteus arcticus
ArctolepidaeArctolepis decipiens Heintzosteus brevis
Arctolepis decipiens
Heintzosteus brevis
BrachythoraciAntineosteus lehmani Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
Antineosteus lehmani
Buchanosteus confertituberculatus Coccosteus cuspidatus
Buchanosteus confertituberculatus
Coccosteus cuspidatus

Classification

The pelagic selenosteid Amazichthys trinajsticae
The pelagic selenosteid Amazichthys trinajsticae
Artist's reconstruction of the arthrodire placoderm Coccosteus cuspidatus
Lower jaw plate of Eastmanosteus pustulosus from the Middle Devonian of Wisconsin
Heterosteus ingens from the Middle Devonian of Estonia

Order Arthrodira Woodward, 1891

Further reading

  • Long, John A. (1996): The Rise of Fishes: 500 Million Years of Evolution. Johns Hopkins University Press, Baltimore. ISBN0-8018-5438-5